BBC-ээс энэ онд хамгийн их хүлээлт үүсгэж буй явган аяллын таван замыг нэрлэж танилцууллаа.
Канадын өмнө нь хүрэх боломжгүй байсан хэсгийг нээсэн шинэ жимээс эхлээд дэлхийн хамгийн урт зохион байгуулалттай эргийн маршрутыг хүртэл эдгээр шинэ замууд хэний ч аяллын хүслийг өдөөх нь гарцаагүй.
Аялагчид олноороо олны хөлөөс зайдуу, илүү утга учиртай туршлага хайх болсон энэ үед явган аяллын нэр хүнд эрчимтэй өсөж байна. 2025 онд л гэхэд дэлхий даяар хэдэн зуун сая хүн уул, ой, жимээр аялсан бөгөөд Adventure Travel Trade Association-ийн мэдээлснээр явган аялал нь адал явдалт аяллын хамгийн түгээмэл хэлбэрүүдийн нэг болжээ.
“Явган аяллын татах хүч бол нууц зүйл биш” хэмээн Косовогийн уулчин Uta Ibrahimi хэлсэн байна. Тэрбээр саяхан Балканы бүс нутгаас дэлхийн 8,000 метрээс өндөр 14 оргилыг бүгдийг нь эзэлсэн анхны хүн болсон юм. Мөн өнгөрсөн жил тэрбээр Баруун Балканы орнуудыг холбодог Via Dinarica явган аяллын Косовогийн хэсгийг шинэчлэн нээх ажилд оролцжээ.
“Байгальд технологиос ангид алхах нь бие, сэтгэл, оюун санаанд эрүүл мэндийн ашиг тустай. Үүнд танд нэг хос гутал, очих газраа төсөөлөх санаа, хүсэл тэмүүлэл л байхад хангалттай. Явган аялагчид байгалийн хүчин зүйлст шууд өртдөг ч, үүний зэрэгцээ тухайн нутгийн амьд соёлтой бодит цаг хугацаанд нүүр тулан учирдаг” хэмээн тэр хэлсэн байна.
Уг жагсаалтыг хэн, хэрхэн гаргасан тухай
Аялал жуулчлал, тогтвортой аяллын чиглэлээр 30 жилийн турш сурвалжилж буй сэтгүүлч Alex Crevar уг жагсаалтыг бүрдүүлэхэд оролцжээ. Тэрбээр 2015 онд Динарын Альпийн нурууг дамнан, Баруун Балканы орнуудыг холбож, өмнө нь анзаарагдаж байгаагүй олон зуун орон нутгийн хамт олонтой аялагчдыг холбосон Via Dinarica жимийг санаачлан бүтээхэд тусалсан юм.Явган аяллын нэр хүнд өсөхөд адал явдлын чиглэлийн навигацийн аппликэйшнүүд чухал нөлөө үзүүлжээ. Эдгээр апп нь аялагчдад өөрөө чиглүүлэн аялж болох маршрут, төлөвлөгөөг тасралтгүй санал болгодог.
Жишээлбэл:
- AllTrails аппликэйшнд ойролцоогоор 500,000 гаруй маршрут дижитал хэлбэрээр зурагдсан байна.
- Trailforks хэмээх олон нийтийн оролцоонд тулгуурласан мэдээллийн сан нь бараг 1.5 сая км урт жимийн мэдээллийг хуваалцдаг.
- Komoot платформ 45 сая гаруй хэрэглэгчтэй болжээ.
Өмнөд Солонгосын анхны улс дамнасан явган жимээс эхлээд Их Британид орших дэлхийн хамгийн урт зохион байгуулалттай эргийн зам хүртэл энэхүү олон талт жагсаалтад багтсан маршрутууд нь байгальд хүндэтгэлтэй хандахыг уриалж, адал явдал хайгчдад хүний хамгийн эрхэм мэдрэмжүүд болох амар амгалан, гайхамшгийг мэдрүүлэхэд чиглэж байна.
(Зургийн эх сурвалж: Matic Ritonja, Karata Film)
1. Похорье–Козьяк жим, Словени
Урт: 174 км • Хугацаа: 15 өдөр • Эхлэх цэг: Марибор • Дуусах цэг: Камница
Словенийн баруун хойд хэсэгт орших Юлийн Альпийг зорих явган аялагчид олон байдаг ч зургаадугаар сард нээгдэхээр төлөвлөгдөж буй Похорье–Козьяк жим нь жуулчдын хөл багатай зүүн бүс нутгийг нээж таних боломжийг олгож байна.
Энэхүү маршрут нь хүрэхэд хялбар, тойрог хэлбэртэй бөгөөд Марибор хот гол нэвтрэх цэг нь болдог. Аялагчид Похорье болон Козьяк гэсэн хоёр уулын нуруугаар аялж, бүс нутгийн хамгийн чухал усан замуудын нэг болох Драва мөрнийг тойрон байгалийн амфитеатр мэт тогтоц үүсгэсэн гайхамшгийг харна.
Марибороос эхэлсэн 20 үе шаттай энэхүү жим нь өмнө, баруун чиглэлд Похорьегийн уулсаар дамжин үргэлжилнэ. Нурууны баруун зах орчимд маршрут Драва мөрнийг гаталж, Австрийн хил дагуу хойд, зүүн тийш Козьякын уулс руу өгсөөд дахин Мариборын зүг буцаж ирдэг.
Дунд зэргийн хүндрэлийн түвшинтэй энэ зам нь эртний ширэнгэн ойгоор дайрч, цанын замуудыг хөндлөн гарч, хүрхрээ даган өнгөрч, 1,543 метрийн өндөртэй Чрни врх (Хар оргил) хэмээх хамгийн өндөр цэгт хүргэнэ. Замын дагуу уулын байшингууд аялагчдыг хүлээн авдаг.
“Словенид уламжлалт аяллын маршрутаас цааш нээж харах зүйл маш их бий” хэмээн маршрутыг орон нутгийн иргэдтэй хамтран хөгжүүлсэн Good Trail компанийн төлөөлөгч Ян Клавора онцолжээ. “Энэ явган аялал үүнийг илүү хялбар болгож, улс орных нь булан бүрд нуугдсан сайхан гэнэтийн бэлгүүдийг сануулж өгдөг.”
(Зургийн эх сурвалж: Aslinah Safar)
2. Роки–Нордегг төмөр замын жим, Канад
Урт: 109 км • Хугацаа: 6 өдөр • Эхлэх цэг: Нордегг • Дуусах цэг: Роки Маунтин Хаус
Канадын Рокки уулсын бэлд, Banff National Park болон Jasper National Park-ийн зүүн талд байрлах энэхүү шинэ Роки–Нордегг жим нь аялагчдыг нуурын эрэг дагуулан, өтгөн ойгоор нэвтлэн, Альберта муж дахь түүхэн сэргээн засварласан Taunton Trestle гүүрээр гаргана.
Энэхүү маршрут нь хуучин Canadian Northern Western Railway-ийн ашиглалтаас гарсан хэсгийг шинэчлэн ашигласнаараа онцлог. Ингэснээр өмнө нь хүрэх боломжгүй байсан өргөн уудам зэрлэг байгальд адал явдал хайгчид нэвтрэх боломжтой болжээ.
2025 оны намрын байдлаар нийт 109 км замын ойролцоогоор тал буюу 50 км орчим хэсэг — баруун захын Нордеггээс Jackfish Creek хүртэл — явган аялагч, дугуйчин, морин аялал сонирхогчдод нээлттэй болсон байна.
Дунд зэргээс ахисан түвшний хүндрэлийн энэхүү маршрут нь жилийн дөрвөн улиралд ашиглах боломжтойгоор төлөвлөгдсөн. Өвлийн улиралд гүйлтийн цана, нохой чарга, цасны гуталтай аялал зэрэг идэвхтэй амралтад зориулагдана. Үлдсэн шинэ хэсгүүд 2026 онд үе шаттайгаар нээгдэхээр төлөвлөгдөж байна.
(Зургийн эх сурвалж: Explore Kent)
3. Хаан Чарльз III-ийн Английн эргийн жим, Англи
Урт: 2,700+ миль • Хугацаа: Ойролцоогоор 5 сар • Эхлэх цэг: Шотландын хил (зүүн хойд эрэг) • Дуусах цэг: Шотландын хил (баруун хойд эрэг)
King Charles III England Coast Path бол түүхэн шинэ замналын өмнө зогсож буй маршрут юм. 2023 онд Charles III-ийн хаан ширээнд залах ёслолд зориулан албан ёсоор нэрлэгдсэн энэхүү жим нь Английн бүхэл бүтэн эргийг тойрон гарна. Энэ зун бүрэн дууссанаар дэлхийн хамгийн урт зохион байгуулалттай эргийн жим болох юм.
Анх 2009 онд England Coast Path нэртэйгээр эхэлсэн уг төсөл үе шаттайгаар хэсгүүдээ нэмж, өргөжсөөр иржээ. Өнөөдрийн байдлаар Natural England байгууллагын удирдлага дор хэрэгжиж буй найман бүсийн 2,000 гаруй миль зам аль хэдийнэ аялагчдыг хүлээн авч байна.
Энэхүү маршрут нь олон талт, ялгаатай байгаль, соёлын орчноороо онцлог. Зам далайн эрэг даган үргэлжилж, фермийн аж ахуй, голын цутгал, загасчны тосгодоор дайран өнгөрнө. Зүүн хойд хэсэгт булан тохой, цайз, хадан цохио угтана. Өмнөд хэсэгт аялагчид Brighton, Portsmouth, Southampton зэрэг хотуудаар дайран алхана. Харин баруун хойд бүсэд Ромын үеийн туурь, мөн Hadrian’s Wall Path-тай холбогдох боломж бий.
Энэхүү жим нь байгаль, түүх, хот суурин гээд Английн эргийн бүхий л өнгө төрхийг нэгэн уртад багтаасан онцгой аяллын маршрут болж байна.
(Зургийн эх сурвалж: Consorci de Turisme de Son Servera i Sant Llorenç байгууллагын зөвшөөрлөөр)
4. Зүүн Майорка GR-226, Майорка
Урт: 100 км • Хугацаа: 4 өдөр • Эхлэх цэг: Калес де Майорка • Дуусах цэг: Кала Ражада
2026 оны нэгдүгээр сард бүрэн дууссан East Mallorca GR-226 жим нь явган аялал, далайн эргийн амралт, тэнгисийн панорам үзэмж, түүх соёлоор баялаг хот суурингуудтай танилцахыг хослуулахыг хүсэгчдэд төгс тохирно.
Маршрут аралсын зүүн хойд хошуугаар, Iberian Sea-ийн эрэг болон дотоодын тосгодын хооронд мушгиран үргэлжилнэ. Дөрвөн шат бүхий зам тус бүр ойролцоогоор 25 км урт, хөнгөн алхалтын түвшинд хамаарна. Аль ч өдрийн хамгийн их өндрийн зөрүү нь ердөө 248 метр.
Далайн эргийн Калес де Майоркагаас эхэлсэн жим ферм, усан үзмийн талбайгаар дайран арлын төв хэсгийн Манакор хотыг чиглэнэ. Дараа нь эрэг рүү буцаж, дахин дотогш орж 13-р зууны Bellpuig Monastery хийд болон 3,000 жилийн настай Хүрэл зэвсгийн үеийн археологийн дурсгал болох Ses Païsses-ийг өнгөрнө.
Аяллын төгсгөлд жуулчдад нэгэн “хэцүү” сонголт үлдэнэ: загасчны тосгон Кала Ражадагийн захад орших цагаан элст Cala Agulla эрэг дээр тухлах уу, эсвэл Майоркагийн зүүн хойд хязгаар дахь Cala Mesquida дээр амрах уу?
(Зургийн эх сурвалж: Getty Images)
5. Донгсо жим, Өмнөд Солонгос
Урт: 849 км • Хугацаа: 55 өдөр • Эхлэх цэг: Анмёндо арал • Дуусах цэг: Үлжин
Испанийн алдарт Camino de Santiago жимээс санаа авч бүтээгдсэн Dongseo Trail нь 2027 онд бүрэн нээгдсэний дараа Өмнөд Солонгосын анхны зүүнээс баруун тийш, тэнгисээс тэнгис дамнасан үндэсний жим болох юм.
Одоогоор 55 үе шаттай маршрутын зургаан хэсэг олон нийтэд нээлттэй бөгөөд нийт замын 70 гаруй хувь буюу ойролцоогоор 600 км нь баригдаад байна. Үлдсэн хэсгүүдийг оны эцэс гэхэд дуусгахаар төлөвлөжээ.
Энэхүү томоохон төслийг Korea Forest Service боловсруулж, удирдан хэрэгжүүлж байна. Жим нь зүүн талын Зүүн тэнгис (“донг”)-ээс баруун талын Шар тэнгис (“со”) хүртэл улс даяар хөндлөн гулд туулдаг тул ийнхүү нэрлэгдсэн.
Аяллаа одооноос эхлүүлэхийг хүсэгчид баруун хэсгээс, Анмёндо арлаас хөдөлж өдөрт дунджаар 15 км орчим алхах боломжтой. Зам дагуу жим нь Солонгосын хойгийн “нуруу” хэмээн нэрлэгддэг сүрлэг Baekdu-Daegan Mountain Range-ийг даган үргэлжилнэ.
Шинэ маршрут нь аялагчдыг элсэн наран шарлагын газар, өтгөн ой, ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвд бүртгэгдсэн дурсгалууд, будааны тариалан, фермүүд, 225 тосгон, мянган жилийн настай буддын сүм хийдүүд болон уулын бүсийн сууц, буудлуудаар хөтлөнө.
