Өнөөдөр, хоёрдугаар сарын 4 буюу хорт хавдартай тэмцэх дэлхийн өдөр. Монгол Улсад хорт хавдар нь хүн амын өвчлөл, нас баралтын тэргүүлэх шалтгаануудын нэг хэвээр байна.
Монгол Улсад хорт хавдар нь хүн амын өвчлөл, нас баралтын тэргүүлэх шалтгаануудын нэг болсоор байна. Албан ёсны мэдээллээр 2024 онд хорт хавдрын улмаас 4,755 хүн нас баржээ. Энэ нь нийт нас баралтын таван хүн тутмын нэг нь хорт хавдрын шалтгаантай гэсэн үг. 2024 онд оношлогдсон хорт хавдрын 28.9 хувийг элэгний хорт хавдар, 16.2 хувийг ходоодны хорт хавдар, 6.7 хувийг уушиг, гуурсан хоолойн хорт хавдар эзэлж байна.
Энэ бол нэг өвчний тухай статистик бус, нийгмийн ноцтой дохио
Монгол Улсын Эрүүл мэндийн яам, Хавдар судлалын үндэсний төвийн тайлангуудаас харахад Монгол Улсад зонхилон тохиолдож буй хорт хавдрууд нь:
- элэг
- ходоод
- уушги
- умайн хүзүү
- бүдүүн, шулуун гэдэсний хавдар
Анхаарал татах нэг баримт бий. Хавдраар өвчилсөн нийт иргэдийн 65 хувь, зарим төрлийн хавдрын хувьд 80 орчим хувь нь хожуу шатандаа оношлогдож байна.
Манай Улсын дэлхийд хорт хавдрын өвчлөлөөрөө тэргүүлдэг шалтгаанууд бол
- амьдралын буруу хэв маяг
- эрт илрүүлэгт тогтмол хамрагддаггүй,
- өвчнийг “өвдсөн хойно” ойлгодог хандлага,
- орон нутгийн оношилгоо, үйлчилгээний хүртээмжийн зөрүүтэй шууд холбоотой.
World Health Organization, International Agency for Research on Cancer-ын мэдээллээр:
- Хорт хавдрын нас баралтын 30–50 хувиас урьдчилан сэргийлэх боломжтой. Үүний хамгийн чухал зүйл нь эрт илрүүлэг юм. Эрт илрүүлэг нь
- амь насыг аврах,
- эмчилгээний зардлыг бууруулах,
- амьдралын чанарыг хадгалах хамгийн үр дүнтэй арга
Монголд бид хавдрыг эмчилгээний асуудал гэж ярьдаг ч, урьдчилан сэргийлэх нийгмийн бодлого гэж харж чадсангүй.
Мөн нэг удаагийн уриа, постоор өнгөрөх өдөр ч биш.
Дэлхийн хорт хавдартай тэмцэх өдрийг тохиолдуулан эрт илрүүлэгт зайлшгүй хамрагдахыг уриалж байна.
- эрт илрүүлгийг соёл болгох,
- урьдчилан сэргийлэлтийг бодлого болгох,
- мэдээлэлтэй байхыг хувь хүний хариуцлага гэж харах цаг үеийн шаардлага юм.
Хорт хавдрыг эрт илрүүлбэл амь аврагдана.