Сарын тэмдэг хоцрох нь олон эмэгтэйд санаа зовоосон дохио болдог. Зарим нь үүнийг жирэмсний шинж гэж бодон догдолдог бол, нөгөө хэсэг нь эрүүл мэндийн асуудалтай холбоотой юу гэсэн асуултад автдаг. Үнэн хэрэгтээ сарын тэмдгийн мөчлөг бол эмэгтэй хүний бие махбодын ерөнхий байдал, дааврын тэнцвэр, сэтгэлзүйн ачааллыг илтгэж байдаг “мэдрэмтгий систем” юм.
Иймээс сарын тэмдэг хожимдох нь заавал жирэмслэлттэй холбоотой гэсэн үг биш. Доорх нийтлэлд мөчлөг яагаад алдагддаг, үүнд ямар хүчин зүйлс нөлөөлдгийг илүү өргөн хүрээнд тайлбарлая.
Жирэмслэлт – хамгийн түгээмэл шалтгаан
Мэдээж сарын тэмдэг хоцрох үед хамгийн түрүүнд бодогдох зүйл бол жирэмслэлт. Үр тогтсон тохиолдолд хүний биед жирэмсний даавар болох гонадотропин (ХГ) ялгарч эхэлдэг. Энэ даавар нь ихэсийн хөгжил, үр хөврөлийн хадгалалтад чухал үүрэгтэй.
Үр тогтсоноос хойш ойролцоогоор 10–14 хоногийн дараа ХГ цусанд илэрч, жирэмсний тестээр илрүүлэх боломжтой болдог. ХГ-ийн хэмжээ богино хугацаанд эрчимтэй нэмэгддэг нь жирэмсний баттай шинжийн нэг юм.
Стресс ба сэтгэлзүйн ачаалал
Сэтгэл санааны дарамт, тогтмол стресс нь сарын тэмдгийн мөчлөгт шууд нөлөөлдөг. Бие махбод стрессийг “аюултай нөхцөл” гэж хүлээн авч, жирэмслэхэд тохиромжгүй үе хэмээн өндгөн эс гадагшлах процессыг түр зогсоох, хойшлуулах хандлагатай байдаг.
Стресс үүсгэх түгээмэл хүчин зүйлсэд:
Ажил, хичээлийн хэт ачаалал
Гэр бүл, харилцааны зөрчил
Нойр дутуу явах
Сэтгэл гутрал, нийгмийн тогтворгүй байдал
зэрэг орно. Эдгээр нь мөчлөгийг уртасгах, зарим үед сарын тэмдгийг бүр ирэхгүй болгох шалтгаан болдог.
Жингийн огцом өөрчлөлт
Биеийн жин огцом нэмэгдэх эсвэл буурах нь дааврын ялгаралд хүчтэй нөлөөлдөг. Ялангуяа хэт хатуу хоолны дэглэм барих, богино хугацаанд жин хасах, эсвэл хэт их дасгал хийх нь өндгөвчний үйл ажиллагааг алдагдуулж болзошгүй.
Үүний үр дүнд:
Сарын тэмдэг хожимдох
Мөчлөг тогтворгүй болох
Зарим үед бүр тасалдах
тохиолдол гардаг. Иймээс жингээ зохицуулахдаа огцом өөрчлөлтөөс зайлсхийж, аажим, тогтвортой аргыг сонгох нь чухал.
Өндгөвчний үйл ажиллагааны алдагдал
Зарим эмэгтэйд өндгөвч цэвэршилтийн наснаас өмнө хэвийн ажиллахаа болих эмгэг илэрдэг. Үүнийг өндгөвчний дутмагшил гэж нэрлэдэг. Энэ эмгэг нийт эмэгтэйчүүдийн ойролцоогоор 1 хувьд тохиолддог ч тэдний тодорхой хэсэг нь дахин өндгөн эс гадагшлуулах боломжтой байдаг.
Өндгөвчний дутмагшлын үед:
Сарын тэмдэг удаан хугацаанд ирэхгүй байх
Бүрэн зогсох
Дааврын өөрчлөлттэй холбоотой бусад шинж илрэх
боломжтой тул мэргэжлийн эмчид хандаж, нарийн шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай.
Дааврын тэнцвэр алдагдах
Хэрвээ сарын тэмдгийн мөчлөг байнга 35 хоногоос урт үргэлжилдэг бол эстроген, прогестерон зэрэг дааврын тэнцвэр алдагдсан байх магадлалтай. Үүнээс гадна бамбай булчирхай, инсулин, пролактин, тестостерон зэрэг дааврын өөрчлөлт ч мөчлөгт нөлөөлдөг.
Дааврын шинжилгээ өгч, шалтгааныг тодорхойлох нь зөв онош, тохирсон эмчилгээний үндэс болдог.
Сарын тэмдэг бол зүгээр нэг физиологийн процесс биш, харин эмэгтэй хүний эрүүл мэндийн чухал “дохио” юм. Хэдхэн хоногийн хоцролт заавал аюултай биш ч, давтамжтай давтагдаж байвал бие махбод тань танд ямар нэг зүйлийг анхааруулж байгаагийн илрэл байж мэднэ. Тиймээс өөрийгөө ажиглаж, эргэлзээ төрвөл мэргэжлийн зөвлөгөө авах нь хамгийн зөв алхам юм.