Юуны өмнө ийм айхтар кинонд рэвью бичихдээ эмээж байснаа нууулгүй хэлье. Учир нь дэндүү гоё санагдсан зүйлсийг заримдаа үгээр илэрхийлэх гэхээр дутуудчихсан байхвий гэхээс харамсал төрөөд байдаг юм.
I
Хайрлаж, дурласан хүнтэйгээ хамт байх битгий хэл ханцуй шүргэлцэх эрхгүй амьдарна гэдэг аймаар. Зовсны эцэст жаргах тавилан энэ кинонд даанч үл биелнэ. Угтаа үнэн гэдэг ийм л хатуу аж. “Нэг сэтгэлт эрийг эр биш эрдэнэ гэнэ” гэх үг бий. Тэгвэл Хүний заяаг олж төрсөн хэсэгхэн энэ хугацаанд нэг сэтгэлээр хайрлаж, хайрлуулахын сайхныг үзэх Монгол, Сэрчмаа хоёрт атаархах, өрөвдөх сэтгэл зэрэгцсэн юм.
Явах болсон шалтгаан, хэзээ ирэх хугацааг нь мэдэхгүй ч хувиршгүй сэтгэлээр хүлээх монгол эмэгтэй. “Хэрлэнгийн усаар үсийг нь угааж, эхнэрээ болгоно” гэх амлалтаа биелүүлэхээр сэтгэл шулуудах монгол эр хүн.
Гэхдээ “ХАЙР” гэгч зүйл ийм адармаатай, үзэн ядмаар, тэсвэрлэхийн аргагүй зүйлд хүргэхийг үзнэ гэдэг өөрөө аймаар зүйлийн нэг байлаа.
II
Хэдэн үеэр нь тамлан зовоож, эрүүдэн шүүсэн Манжийн дарангуйллын үе дэндүү гэмээр дэндүү харгис. Төрд суусан шунаг сэтгэлт ноёдын үйлийн үрийг хуваалцах азгүй тавилант ард олон. Хэдий энэ түүх боловч одоо цагийн Монголын нийгэмд ноён суусан төрийн түшээдийг тольдож байгаа нь харамсалтай. Яг л нүүрэн дээр үнэн гэгчийг шидчихэж байгаа юм.
Даанч түүхийн хуудсанд шударга үнэн ялахын тулд шударга бусд хэдэнтээ ялагджээ. Ямартай ч энэ бүхний эцэст эх оронтой байгаадаа талархаж, үүх түүхийн мэдлэгээ зузаанаас зузаан болгох ёстойгоо ухаарахад таатай.
III
Киноны постер анх цацагдах үеэс л Сэрчмаагийн дүрд тоглосон Солонго-Уянга гэх эмэгтэйн гоо зүйг гайхан биширснээ заавал хэлмээр санагдсанаа цохон тэмдэглэе. Ер нь байгалиас заяасан гоо төрхийг нь ийм сайхнаар үзүүлж чадсан кино багийнханд алга ташаад л баймаар байлаа. Хэрэв зээ яг үүн шиг үе надад тулгарвал ингэж л хүлээж авах байсан даа гэмээр үнэн жүжиглэлт. Гэхдээ жүжиглэлт гэж хэлэхэд яагаад ч юм үл тохирмоор тийм л гоёор дүрээ бүтээжээ.
Ямартай ч киноны үйл явдал, үг хэллэгийг хуваалцахаас илүү зүгээр л үзээсэй гэж хүсч байна. Бас ийм гайхалтай монгол кино гаргасан багийнханд үнэхээр их талархъя. Өшөө олон хүн энэ киног үзээсэй, өшөө олон ийм кино гараасай…
