Эрүүл мэндийн салбарын үйл ажиллагааны томоохон нэг хэсэг бол цус сэлбэлт юм. Учир нь:
- Дэлхий дээр хоёр секунд тутамд цусны хэрэгцээ үүсэж байдаг.
- Нэг жилийн хугацаанд түлэгдэлт, осол гэмтэл гэх мэт цус сэлбэх шалтган үүссэн нөхцөл байдал тус бүрд 5000 нэгж цус хэрэглэгддэг.
- Нэг эрхтэн шилжүүлэн суулгах хагалгаанд 100-200 донорын цус ашиглагддаг.
- Нэг донорын өгсөн цус гурван хүнд амьдрал бэлэглэдэг.
Цус цуглуулах төвийн маркетинг, нийгмийн эрүүл мэндийн мэргэжилтэн н.Дулмаатай ярилцаж дараах мэдээллийг авлаа.
- Цус сэлбэх төвийн үйл ажиллагаан талаар товч мэдээлэл бидэнд өгөөч?
- Манай байгууллага донорын судаснаас цус цусан бүтээгдэхүүнийг цуглуулах, шинжлэх, үйлдвэрлэх, эцсийн бүтээгдэхүүн болгон эмнэлгүүдэд хүргүүлэх үйл ажиллагааг явуулдаг.
- Донор хүн гэж ямар хүнийг хэлэх вэ, ямар шаардлагуудыг хангасан байх ёстой вэ?
- 17-60 хүртэлх насны ямар ч бүлгийн цустай хүн донор болох боломжтой. Эмэгтэй хүн 45, эрэгтэй хүн 50 килограммаас дээш жинтэй байх шаардлагатай. Эмэгтэй хүн гурван сар тутамд нэг удаа, эрэгтэй хүн хоёр сар тутамд нэг удаа цусаа хандивлах боломжтой. Нэг удаа өгөх цусны хэмжээ 350-400 мл.
- Ямар хүн донор болж болохгүй вэ?
- Донороос бүр мөсөн хасагдах шалтгаан гэж бий. Энэ нь цусаар дамждаг дөрвөн төрлийн халдвар буюу элэгний С, В вирус, ДОХ, тэмбүү мөн архаг хууч өвчтэй бол цусаа өгөх боломжгүй.
Монгол улсын хэмжээнд Улаанбаатар хотод гурав, орон нутагт 26 цус цуглуулах төв бий. Хүн амын эрүүл мэнд цаашлаад үндэсний аюулгүй байдалд хамаарах цус сэлбэлтийг Монгол улс 2019 оноос олон улсын стандартад нийцүүлэн хэрэгжүүлж эхэлсэн.
Цусны төвүүдэд хэрэглэгдэх зүү тариурууд бүгд ариутгагдсан, нэг удаагийн хэрэглүүрүүд байдаг учир донорыг халдвар авахаас бүрэн сэргийлж чаддаг.
Өдөрт 100 донороос цус авснаар эмнэлгийн нэг өдрийн цусны хэрэглээг хангах боломжтой болдог. Сайхан сэтгэлт доноруудын ачаар үйл ажиллагаагаа тасалдуулалгүй явуулж чаддаг.
СУИС-РТМУС-ийн гуравдугаар дамжааны оюутан Т.Энхжин
