Хэллоуины үүсэл нь эртний Кельтүүдийн Самхэйн (Samhain — “соу-ин” гэж дууддаг) хэмээх баяраас үүдэлтэй юм. 2000 орчим жилийн өмнө өнөөгийн Ирланд, Их Британи, Умард Францын нутагт амьдарч байсан Кельтүүд шинэ оны баяраа арваннэгдүгээр сарын 1-нд тэмдэглэдэг байжээ.
Энэ өдөр нь зуны дуусгавар, ургац хураалтын төгсгөл, хүйтэн, харанхуй өвлийн эхлэлийг илтгэдэг байсан бөгөөд өвлийн улирал нь үхэл, сүнстэй холбогддог гэж тэд үздэг байв. Аравдугаар сарын 31-ний шөнө буюу шинэ жилийн өмнөх өдөр “амьд ба үхэгсдийн ертөнцийн хил бүдгэрч, нас барагсдын сүнс газар дэлхийд буцаж ирдэг” гэж Кельтүүд итгэдэг байжээ.
Тэдний үздэгээр энэ үед сүнснүүд газар дэлхийд гарч ирж, ургацыг сүйтгэх эсвэл янз бүрийн хохирол учруулдаг байв. Гэвч эдгээр сүнсний оршихуй нь Друид нэртэй Кельт лам нарт ирээдүйг зөгнөхөд тусалдаг гэж үздэг байсан. Хүмүүс урт, хүйтэн өвлийг давах итгэл, тайвшрал эдгээр зөгнөлөөс олж авдаг байв.
Самхэйны баяраар Друид лам нар том ариун галт тавин дээр ургац, амьтдыг шатааж бурхдад тахил өргөдөг байжээ. Хүмүүс амьтдын арьс, толгойгоор хийсэн хувцас өмсөж, нэгнийхээ ирээдүйг хэлж өгдөг байв.
Баяр дуусмагц тэд гэрийнхээ гал голомтыг унтрааж, ариун галаас авч дахин асаан өвлийн турш хамгаалалт болгон ашигладаг байжээ.
“Trick-or-Treat” буюу Хүүхдүүдийн амттан авах уламжлал
Европын уламжлалаас санаа авсан америкчууд маск өмсөж, айлаар орж хоол эсвэл мөнгө гуйдаг байсан нь орчин үеийн “trick-or-treat” уламжлалын эхлэл юм.
1800-аад оны сүүлээр АНУ-д Хэллоуиныг аймшиг, шулам, сүнснээс илүүгээр нийгмийн эв нэгдэл, хөршийн уур амьсгалд чиглүүлсэн баяр болгох хөдөлгөөн өрнөжээ.
Ингэснээр 20-р зууны эхэн гэхэд Хэллоуин нь шашин, мухар сүсгээсээ салж, хүүхэд, насанд хүрэгчдийн хамт тоглоом, тоглолт, хувцаслалт, улирлын хоол хүнсөөр баярладаг өдөр болсон юм.
Хэллоуин ба хайр дурлалын зөн билэг
Өнөөдөр мартсан Хэллоуины олон уламжлалууд нь ирээдүйг зөгнөх, ялангуяа бүсгүйчүүдийн нөхрөө олох итгэлтэй холбоотой байжээ.
18-р зууны Ирландад бүсгүйчүүд төмсний нухаш дотор бөгж нууж, олсон хүн ирээдүйн хайртайгаа учирна гэж итгэдэг байв.
Харин Шотландад бүсгүй хүн болзогч бүрийн нэрийг самарт бичээд гал руу шиддэг байжээ. Тэсэлгүй шатаж дууссан самар нь түүний ирээдүйн нөхрийг илтгэнэ гэж үздэг байсан.
Мөн зарим нь самрын холимог (самар, хушга, халуун ногоо) идэж унтахад ирээдүйн нөхрөө зүүдэлнэ гэж итгэдэг байв.
Бүсгүйчүүд алимны хальс мөрөн дээгүүрээ шидэж, газарт унасан хэлбэрээр нь нөхрийнхөө нэрний эх үсгийг таадаг байжээ. Мөн өндөгний шар дээрээс ирээдүйгээ унших, лаа барин толины өмнө ирээдүйн хайртныхаа дүрийг харах гэх мэт ёс заншил байсан.
Хэллоуин нь 2000 гаруй жилийн түүхтэй, Кельтүүдийн эртний баяраас үүдэлтэй бөгөөд үхэл ба амьдралын хил хязгаарыг бүдгэрүүлсэн шөнө хэмээн үзэгддэг байжээ. Өнөөдөр энэ баяр нь дэлхий даяар сонирхол, айдас, хөгжил хосолсон соёлын өдөр болон хувирсан байна.
Эх сурвалж: History.com
