БНСУ-ын Пусан хот. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп, БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин нар зургаан жилийн дараа анх удаа нүүр тулан уулзаж, олон сараар үргэлжилсэн худалдааны дайныг зогсоох найдлага тээж байв. Гэхдээ энэ уулзалт Трампын АНУ “шууд” цөмийн зэвсгийн туршилтаа дахин эхлүүлнэ гэсэн мэдэгдлийн дараахан болсон нь дэлхий дахинд анхаарал татаж байна.
Уулзалт Пусан дахь агаарын цэргийн баазад болж, 1 цаг 45 минут үргэлжилжээ. Трамп уулзалтын өмнө “3–4 цаг үргэлжилж магадгүй” гэж хэлсэн ч уулзалт товчхон, найрсаг уур амьсгалтай өнгөрсөн байна.
Хоёр удирдагч уулзалтын дараа гар барин инээмсэглэж, Трамп “Бид олон зүйл дээр аль хэдийн тохиролцсон. Ши бол агуу улсын агуу удирдагч. Бид урт хугацаанд гайхалтай харилцаа тогтооно гэдэгт итгэлтэй байна” гэж мэдэгджээ.
Ши Жиньпин ч мөн адил “Бидний улс орнуудын нөхцөл байдал өөр тул зөрөлдөөн үүсэх нь хэвийн зүйл. Гэхдээ хоёр орны харилцаа ерөнхийдөө тогтвортой байна” гэж орчуулагчаар дамжуулан хэлсэн байна.
Уулзалт эхлэхээс яг нэг цагийн өмнө Трамп өөрийн олон нийтийн сүлжээнд “АНУ-ын цөмийн зэвсгийн чадавх хамгийн өндөр” хэмээн мэдэгдэж, АНУ цөмийн туршилтаа “шууд эхлүүлэх” тушаал өгсөн гэж бичжээ.
АНУ 1992 оноос хойш цөмийн дэлбэрэлтийн туршилтаа “сайн дурын мораториум”-д оруулсан ч, “шаардлагатай бол дахин эхлүүлэх боломжийг хадгалсаар ирсэн” гэж Конгрессын судалгааны алба онцолсон байна.
Трамп “АНУ-д дэлхийн хамгийн олон цөмийн зэвсэг бий. Орос хоёрт, Хятад хол зөрүүтэй гуравт байна. Гэхдээ таван жилийн дотор Хятад гүйцэх магадлалтай” гэж мэдэгджээ.
Тэрбээр “Бусад орнууд туршилтаа үргэлжлүүлж байгаа учир АНУ ч мөн адил тэнцүү түвшинд оролцоно. Энэ үйл явц нэн даруй эхэлнэ” гэж нэмж хэлсэн байна.
Худалдааны хэлэлцээр ба эдийн засгийн сэдвүүд
Уулзалтын гол зорилго нь “худалдааны маргааныг намжаах” байсан. Өмнө нь Малайзад болсон хэлэлцээнд Сангийн сайд Скотт Бессент оролцож, худалдааны яриа хэлэлцээний “суурь хүрээний тохиролцоонд” хүрсэн гэж мэдэгджээ.
Гэвч эцсийн шийдвэрийг Трамп, Ши нар гаргах ёстой байв.
Сүүлийн долоо хоногт Хятад улс ховор газрын элементүүдийн экспортын хяналтаа чангатгах шийдвэр гаргасан. Эдгээр материал нь чип үйлдвэрлэл, хиймэл оюун ухаан, батлан хамгаалахын технологи зэрэг салбарт зайлшгүй шаардлагатай.
Хятад тал экспортын шинэ хязгаарлалтаа нэг жилээр хойшлуулах тохиролцоонд хүрсэн ч шинжээчдийн үзэж байгаагаар энэ нь түр зуурын арга хэмжээ юм. “Энэ бол Хятадын урт хугацааны стратегийн нэг хэсэг. Тэд эдийн засгийн дипломат бодлогоо илүү хүчирхэг зэвсэг болгон ашиглаж байна” гэж Азийн Нийгэм Судлалын Хүрээлэнгийн судлаач Нейл Томас хэлжээ.
Тариф, хөдөө аж ахуй ба TikTok
Хятадын экспортын хязгаарлалтад хариу болгож, Трамп өмнө нь 100%-ийн нэмэлт тариф ногдуулахаа мэдэгдсэн ч уулзалтын дараа энэ төлөвлөгөө цуцлагдсан байна.
Гэхдээ 11-р сарын 10-нд хоёр улсын тарифын түр “газар дайны зэвсэг” болсон хязгаарлалтын 90 хоногийн хугацаа дуусна. Трамп уг хугацааг сунгах магадлалтай гэж үзэж байна.
Түүнчлэн АНУ-ын фентанил үйлдвэрлэлд хэрэглэгддэг химийн бодисын экспортын асуудал, мөн АНУ-ын шар буурцгийн фермерүүдийн хохирол хэлэлцүүлгийн сэдэв байжээ. Хятад сүүлийн үед АНУ-аас шар буурцаг худалдаж авч эхэлсэн нь түр зуурын хөнгөлөлт байж болох юм.
TikTok аппликейшний АНУ дахь ирээдүй мөн хэлэлцэгдсэн. Цагаан ордны мэдэгдсэнээр, уг хэлцэлд АНУ-ын хөрөнгө оруулагчид хувьцааны дийлэнхийг эзэмших бөгөөд Oracle компанид алгоритмын хяналт шилжих аж.
Гадаад бодлогын сэдэв: Тайвань ба Украи
Шинжээчдийн үзэж байгаагаар Ши Жиньпин уулзалтаар АНУ-ын Тайваньд үзүүлэх дэмжлэгийг бууруулах талаар Трампын байр суурийг мэдэхийг хүссэн байж магадгүй. Харин Трамп “энэ асуудлыг хөндөх эсэх нь тодорхойгүй” гэж хэлсэн байна.
Мөн Трамп Шиг ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путинд нөлөөлж, Украинд өрнөж буй дайныг зогсоох, Оросын эрчим хүчний импортыг бууруулахад туслахыг хүссэн гэж эх сурвалжууд мэдээлжээ.
Эх сурвалж: ABC news
